مراحل تهیه پلاسمای غنی از پلاکت (PRP)

مراحل تهیه پلاسمای غنی از پلاکت (PRP) از نمونه‌گیری خون تا آماده‌سازی

پلاسمای غنی از پلاکت یا Platelet-Rich Plasma (PRP) فرآورده‌ای اتولوگ است که از خون خود بیمار تهیه می‌شود. در فرآیند آماده‌سازی PRP، نمونه خون در لوله مناسب جمع‌آوری شده و با استفاده از سانتریفیوژ، اجزای خون بر اساس اختلاف چگالی از یکدیگر جدا می‌شوند. سپس بخش موردنظر، مطابق پروتکل آماده‌سازی، برای استفاده بالینی آماده می‌شود.

اگرچه اصل فرآیند تهیه PRP بر جداسازی اجزای خون استوار است، سرعت و زمان سانتریفیوژ، تعداد مراحل، نوع لوله، وجود یا عدم وجود ماده ضدانعقاد و نحوه برداشت PRP می‌تواند بین کیت‌ها و پروتکل‌های مختلف متفاوت باشد. بنابراین پارامترهای اجرایی باید مطابق دستورالعمل رسمی کیت و پروتکل مورد استفاده تعیین شوند. در این مقاله، مراحل تهیه PRP را از ابتدا تا آماده‌سازی نهایی بررسی می‌کنیم و سپس به نحوه جداسازی اجزای خون، تفاوت Soft Spin و Hard Spin، عوامل مؤثر بر کیفیت PRP و نقش کیت در این فرآیند می‌پردازیم.

اگر ابتدا می‌خواهید با مفهوم PRP، ترکیبات آن و مبانی این فرآورده آشنا شوید، مقاله PRP چیست؟ را مطالعه کنید.

مراحل تهیه پلاسمای غنی از پلاکت در یک نگاه

نکته مهم: همه روش‌های تهیه PRP الزاماً شامل دو مرحله سانتریفیوژ نیستند. بنابراین Soft Spin و Hard Spin را نباید به‌عنوان یک پروتکل واحد و الزامی برای تمام کیت‌های PRP معرفی کرد.

۱. نمونه‌گیری خون

در نخستین مرحله، نمونه خون اتولوگ از بیمار و با رعایت اصول استریل جمع‌آوری می‌شود. حجم مورد نیاز به کیت، روش آماده‌سازی و پروتکل مورد استفاده بستگی دارد.

نکات مهم در نمونه‌گیری

• استفاده از روش مناسب و استریل نمونه‌گیری
• استفاده از تجهیزات مناسب برای جمع‌آوری خون
• توجه به نوع لوله مورد استفاده
• جلوگیری از آلودگی نمونه
• انتقال مناسب نمونه به مرحله بعد

هدف از این مرحله، تهیه نمونه خون مناسب برای ورود به فرآیند جداسازی اجزای خون است.

۲. انتقال خون به لوله تخصصی PRP

پس از نمونه‌گیری، خون مطابق دستورالعمل کیت در لوله‌های تخصصی PRP قرار می‌گیرد.

با این حال، نوع لوله و وجود یا عدم وجود ماده ضدانعقاد باید بر اساس مشخصات همان کیت بررسی شود؛ زیرا تمام سیستم‌های تهیه PRP از طراحی یکسانی استفاده نمی‌کنند.

در این مرحله باید موارد زیر مورد توجه قرار گیرد:

۳. سانتریفیوژ اول؛ Soft Spin

در برخی پروتکل‌های تهیه PRP، مرحله نخست سانتریفیوژ با عنوان Soft Spin شناخته می‌شود.

هدف کلی این مرحله، ایجاد شرایطی برای جداسازی اجزای خون بر اساس اختلاف چگالی است.

Soft Spin چه اتفاقی ایجاد می‌کند؟

پس از سانتریفیوژ، اجزای مختلف خون در موقعیت‌های متفاوتی قرار می‌گیرند و امکان تفکیک نسبی بخش‌های مختلف فراهم می‌شود.

اما یک نکته بسیار مهم وجود دارد:

عدد RPM به‌تنهایی معیار مناسبی برای توصیف یک پروتکل استاندارد PRP نیست.

زیرا نتیجه سانتریفیوژ به عواملی مانند:

شعاع روتور
نیروی نسبی گریز از مرکز یا RCF
مدت زمان
نوع لوله
حجم نمونه
طراحی کیت

وابسته است.

۴. جداسازی لایه‌های خون

پس از سانتریفیوژ، اجزای خون بر اساس چگالی از یکدیگر تفکیک می‌شوند.

به‌طور معمول می‌توان بخش‌هایی مانند موارد زیر را مشاهده کرد:

البته محل دقیق و ترکیب لایه‌ها می‌تواند با توجه به نوع کیت و پروتکل متفاوت باشد؛ بنابراین نباید شکل یک لوله را به‌عنوان الگوی ثابت تمام روش‌های تهیه PRP در نظر گرفت.

۵. برداشت لایه PRP

پس از جداسازی اجزای خون، بخش موردنظر برای تهیه PRP مطابق پروتکل انتخاب و برداشت می‌شود.

در این مرحله رعایت اصول زیر اهمیت دارد:

• استفاده از تجهیزات مناسب و استریل
• برداشت بخش موردنظر مطابق پروتکل
• جلوگیری از آلودگی نمونه
• توجه به مرز میان لایه‌های مختلف
• جلوگیری از اختلاط ناخواسته اجزای خون

این مرحله یکی از بخش‌های مهم فرآیند آماده‌سازی است؛ زیرا ترکیب نهایی فرآورده PRP به روش جداسازی و برداشت نیز وابسته است.

۶. سانتریفیوژ دوم؛ Hard Spin

در برخی روش‌های تهیه PRP، پس از برداشت بخش اولیه، نمونه وارد مرحله دوم سانتریفیوژ یا Hard Spin می‌شود.

هدف کلی این مرحله، در پروتکل‌هایی که از آن استفاده می‌کنند، افزایش تمرکز پلاکت‌ها در بخش موردنظر است.

در این فرآیند، پلاکت‌ها می‌توانند در قسمت پایینی لوله به شکل رسوب یا pellet تجمع پیدا کنند و سپس بخش موردنظر برای آماده‌سازی فرآورده استفاده شود.

Soft Spin و Hard Spin چه تفاوتی دارند؟

بنابراین عبارت دقیق‌تر این است که برخی پروتکل‌های PRP از یک مرحله و برخی از دو مرحله سانتریفیوژ استفاده می‌کنند.

۷. آماده‌سازی نهایی PRP

در آخرین مرحله، فرآورده آماده‌شده بر اساس پروتکل مورد استفاده برای کاربرد موردنظر آماده می‌شود.

اگر روش مورد استفاده شامل Hard Spin باشد، ممکن است پلاکت‌ها در بخش پایینی لوله متمرکز شده باشند و سپس با روش تعیین‌شده در پروتکل، فرآورده نهایی آماده شود.

اجزای خون پس از سانتریفیوژ PRP

پس از سانتریفیوژ، جداسازی اجزای خون بر اساس اختلاف چگالی انجام می‌شود.

چه عواملی بر کیفیت PRP تأثیر می‌گذارند؟

کیفیت و ویژگی‌های فرآورده نهایی PRP به یک عامل واحد وابسته نیست.

عوامل مؤثر شامل موارد زیر هستند:

بنابراین نوع کیت به‌تنهایی تضمین‌کننده یک ویژگی خاص در PRP نهایی نیست.

آیا همه روش‌های تهیه PRP شامل Soft Spin و Hard Spin هستند؟

خیر. روش تهیه PRP می‌تواند بر اساس نوع سیستم، طراحی کیت، هدف فرآیند و پروتکل مورد استفاده متفاوت باشد.
برخی روش‌ها از یک مرحله سانتریفیوژ استفاده می‌کنند و برخی دیگر از دو مرحله شامل Soft Spin و Hard Spin.
به همین دلیل، برای تعیین:

• سرعت سانتریفیوژ
• RCF
• زمان سانتریفیوژ
• حجم خون
• نحوه برداشت
• تعداد دفعات سانتریفیوژ

باید دستورالعمل رسمی همان کیت ملاک قرار گیرد.

نقش کیت PRP در فرآیند تهیه پلاسمای غنی از پلاکت

کیت PRP به‌عنوان مجموعه‌ای از تجهیزات طراحی می‌شود تا فرآیند جمع‌آوری، جداسازی و آماده‌سازی نمونه در چارچوب مشخصی انجام شود. انتخاب کیت پی آر پی مناسب می‌تواند در سازمان‌دهی و استانداردسازی مراحل تهیه فرآورده نقش داشته باشد و مشخصات لوله‌ها و اجزای کیت باید مطابق دستورالعمل سازنده مورد استفاده قرار گیرد.

با این حال، عملکرد فرآیند تنها به کیت وابسته نیست و مواردی مانند تجهیزات، شرایط نمونه، روش اجرا و رعایت دستورالعمل نیز اهمیت دارند.

انتخاب کیت مناسب می‌تواند در اجرای صحیح فرآیند آماده‌سازی PRP اهمیت داشته باشد. برای آشنایی با یکی از محصولات تخصصی این حوزه، می‌توانید [کیت اکسترا پی آر پی (Extera PRP Kit)] را مشاهده کنید.

در انتخاب کیت PRP باید مواردی مانند:

• کیفیت ساخت
• وضعیت استریل
• طراحی لوله
• مواد اولیه
• سازگاری با سانتریفیوژ
• مستندات فنی
• قابلیت رهگیری
• سلامت بسته‌بندی

در نظر گرفته شوند که، از معیارهای انتخاب کیت PRP هستند.

برای آشنایی با مشخصات فنی و اجزای یک مدل چهارلوله‌ای، صفحه کیت LPRP چهار لوله را بررسی کنید و اطلاعات محصول را با نیاز موردنظر و دستورالعمل سازنده تطبیق دهید.

نکات مهم در تهیه PRP

توجه: این مقاله یک محتوای آموزشی است و جایگزین دستورالعمل استفاده از محصول، پروتکل مرکز درمانی یا نظر پزشک و مسئول فنی نیست.

نکات کلیدی

1. نمونه‌گیری باید با رعایت اصول استریل انجام شود.
2. نوع لوله باید با روش مورد استفاده سازگار باشد.
3. سرعت و زمان سانتریفیوژ نباید به‌صورت عمومی و مستقل از کیت تعیین شود.
4. RPM را نباید بدون توجه به RCF و مشخصات روتور تفسیر کرد.
5. همه روش‌های PRP الزاماً شامل Soft Spin و Hard Spin نیستند.
6. سلامت بسته‌بندی و تاریخ مصرف تجهیزات باید پیش از استفاده بررسی شود.
7. دستورالعمل رسمی سازنده باید مبنای اجرای فرآیند قرار گیرد.
8. ترکیب نهایی PRP می‌تواند تحت تأثیر روش آماده‌سازی قرار گیرد.
9. تصمیم درباره کاربرد بالینی PRP بر عهده پزشک و بر اساس شرایط بیمار است.

سؤالات متداول (FAQ) درباره مراحل تهیه پلاسمای غنی از پلاکت (PRP)

۱. مراحل تهیه پلاسمای غنی از پلاکت (PRP) چیست؟

به‌طور کلی، تهیه PRP شامل نمونه‌گیری خون، انتقال نمونه به لوله مناسب، سانتریفیوژ، جداسازی اجزای خون، جمع‌آوری بخش غنی از پلاکت و آماده‌سازی نهایی است. تعداد مراحل و نحوه سانتریفیوژ به پروتکل مورد استفاده و نوع کیت بستگی دارد.

۲. آیا برای تهیه PRP حتماً باید خون سانتریفیوژ شود؟

بله. سانتریفیوژ یکی از مراحل اصلی جداسازی اجزای خون در فرآیند تهیه PRP است و امکان تفکیک نسبی پلاسما، پلاکت‌ها و گلبول‌های قرمز را فراهم می‌کند.

۳. Soft Spin و Hard Spin در تهیه PRP چه تفاوتی دارند؟

Soft Spin معمولاً با هدف جداسازی اولیه اجزای خون و Hard Spin با هدف تمرکز بیشتر پلاکت‌ها انجام می‌شود. بااین‌حال، استفاده از یک یا دو مرحله سانتریفیوژ و پارامترهای آن‌ها در همه پروتکل‌های PRP یکسان نیست.

۴. آیا مراحل تهیه PRP برای همه کیت‌ها یکسان است؟

خیر. پروتکل تهیه PRP می‌تواند بر اساس نوع کیت، نوع لوله، وجود یا عدم وجود ماده ضدانعقاد، نوع سانتریفیوژ و هدف تهیه فرآورده متفاوت باشد.

۵. پس از سانتریفیوژ، اجزای خون چگونه از یکدیگر جدا می‌شوند؟

پس از سانتریفیوژ، اجزای خون بر اساس تفاوت چگالی در لایه‌های مختلف قرار می‌گیرند. محل دقیق لایه موردنظر برای جمع‌آوری PRP به پروتکل و روش تهیه بستگی دارد.

۶. آیا مقدار پلاکت موجود در PRP همیشه چند برابر خون اولیه است؟

خیر. میزان تمرکز پلاکت در محصول نهایی ثابت نیست و به عوامل مختلفی مانند روش تهیه، نوع کیت، شرایط سانتریفیوژ و نحوه جمع‌آوری لایه موردنظر بستگی دارد. بنابراین نمی‌توان یک مقدار ثابت را برای همه روش‌های تهیه PRP در نظر گرفت.

۷. چه عواملی بر کیفیت PRP تهیه‌شده تأثیر می‌گذارند؟

نوع کیت و لوله، روش نمونه‌گیری، شرایط و پارامترهای سانتریفیوژ، نحوه جداسازی لایه‌ها، میزان برداشت گلبول‌های قرمز و روش آماده‌سازی نهایی می‌توانند بر ویژگی‌های فرآورده نهایی تأثیرگذار باشند.

۸. آیا PRP تهیه‌شده بلافاصله قابل استفاده است؟

زمان و شرایط استفاده به نوع فرآورده، پروتکل تهیه و کاربرد موردنظر بستگی دارد و باید مطابق دستورالعمل کیت و پروتکل تخصصی مورد استفاده انجام شود.

۹. آیا می‌توان یک پروتکل ثابت را برای تمام کیت‌های PRP استفاده کرد؟

خیر. پارامترهایی مانند سرعت و زمان سانتریفیوژ باید بر اساس دستورالعمل سازنده کیت و پروتکل معتبر تعیین شوند و نباید یک عدد ثابت را برای تمام کیت‌ها و دستگاه‌ها تعمیم داد.

۱۰. نقش کیت PRP در فرآیند تهیه پلاسمای غنی از پلاکت چیست؟

کیت PRP برای فراهم‌کردن اجزای موردنیاز و ایجاد شرایط استانداردتر برای جمع‌آوری و آماده‌سازی فرآورده طراحی می‌شود. ویژگی‌های کیت می‌تواند بر نحوه انجام مراحل و ویژگی‌های محصول نهایی اثرگذار باشد.

جمع‌بندی

تهیه پلاسمای غنی از پلاکت PRP فرآیندی است که طی آن خون اتولوگ بیمار جمع‌آوری و با استفاده از روش‌های جداسازی، به بخش‌هایی با ویژگی‌های متفاوت تقسیم می‌شود.

فرآیند کلی را می‌توان در هفت مرحله خلاصه کرد:

نمونه‌گیری → انتقال به لوله → سانتریفیوژ اولیه → جداسازی لایه‌ها → برداشت PRP → سانتریفیوژ دوم در پروتکل‌های مربوط → آماده‌سازی نهایی

با این حال، این هفت مرحله نباید به‌عنوان یک پروتکل واحد و اجباری برای تمام سیستم‌های PRP تلقی شوند. جزئیات اجرایی باید بر اساس نوع کیت و دستورالعمل رسمی محصول تعیین شود.

فراخوان به اقدام (CTA)

نیاز به اطلاعات بیشتر درباره کیت‌های PRP دارید؟

اگر درباره کیت‌های PRP، مشخصات محصولات، نحوه انتخاب کیت یا دریافت اطلاعات بیشتر سؤال دارید، می‌توانید با کارشناسان StandardKit در ارتباط باشید.

[تماس با ما]

لینک‌های مهم در این مقاله

کاربردهای PRP در پزشکی

تفاوت PRP و PRF

منابع و مراجع علمی

Dohan Ehrenfest DM, Rasmusson L, Albrektsson T.
Classification of platelet concentrates: From pure platelet-rich plasma (P-PRP) to leucocyte- and platelet-rich fibrin (L-PRF).
Trends in Biotechnology. 2009;27(3):158–167.

Marx RE.
Platelet-rich plasma: Evidence to support its use.
Journal of Oral and Maxillofacial Surgery. 2004;62(4):489–496.

Amable PR, et al.
Platelet-rich plasma preparation for regenerative medicine: Optimization and quantification of cytokines and growth factors.
Stem Cell Research & Therapy. 2013;4:67.

منبع تکمیلی
American Academy of Orthopaedic Surgeons (AAOS).
Platelet-Rich Plasma (PRP).
OrthoInfo.